Giờ Làm Và Nghỉ Ngơi Của Tài Xế Lái Hộ Để Tránh Mệt Mỏi

Bạn gọi lái hộ để về nhà an toàn sau bữa tiệc, nhưng nếu người cầm lái đã chạy liền sáu, bảy chuyến từ chiều thì sự an toàn ấy chỉ còn trên danh nghĩa. Mệt mỏi làm giảm khả năng quan sát và phản xạ, còn người ngồi ghế sau vừa có men rượu bia gần như không thể tự nhận ra điều đó. Bài viết này giải thích khung giờ làm, mốc nghỉ ngơi hợp lý của tài xế lái hộ và cách khách hàng góp phần giữ người lái luôn tỉnh táo.

Lái hộ có quy định riêng về giờ làm việc không?

Lái hộ là loại hình dịch vụ khá đặc thù: tài xế đến điểm đón, lái xe của khách về nhà rồi tự di chuyển sang chuyến kế tiếp. Theo hiểu biết phổ biến hiện nay, loại hình này chưa có một văn bản riêng quy định số giờ lái tối đa như vận tải hành khách theo tuyến cố định. Vì vậy, các đơn vị nghiêm túc thường tự đặt quy tắc nội bộ dựa trên những mốc tham chiếu sẵn có. Bạn nên kiểm tra văn bản hiện hành khi cần trích dẫn chính xác.

Mốc tham chiếu từ vận tải kinh doanh

Với lái xe ô tô kinh doanh vận tải, quy định nêu rõ mỗi lái xe không được lái liên tục quá 4 giờ và tổng thời gian lái trong một ngày không quá 10 giờ. Đây không phải văn bản dành riêng cho lái hộ, nhưng là mốc tham chiếu hợp lý để đặt giới hạn cho mỗi ca.

Mốc tham chiếu từ luật lao động

Nếu tài xế làm việc theo hợp đồng lao động, Bộ luật Lao động quy định giờ làm việc bình thường không quá 8 giờ một ngày, 48 giờ một tuần, và người lao động được nghỉ hằng tuần ít nhất 24 giờ liên tục. Với tài xế là đối tác hoặc cộng tác viên, mối quan hệ pháp lý có thể khác, nhưng nguyên tắc làm đủ sức, nghỉ đủ giờ vẫn nên được giữ.

Chưa có khung giờ riêng cho lái hộ không có nghĩa là được làm không giới hạn. Người lái đã kiệt sức thì dù đúng hay sai quy định, rủi ro vẫn nằm ngay trên chiếc xe của bạn.

Khung giờ làm việc hợp lý cho một ca lái hộ

Không có con số nào đúng cho tất cả, vì thể trạng mỗi tài xế mỗi khác. Tuy vậy, bạn có thể dùng những nguyên tắc sau làm chuẩn:

• Tổng thời gian ngồi sau vô lăng trong ngày không vượt quá 10 giờ. Với ca đêm, nên đặt mốc thấp hơn vì cơ thể vốn dễ buồn ngủ nhất trong khoảng nửa đêm đến rạng sáng.
• Không lái liên tục quá 4 giờ. Tốt hơn nữa là dừng nghỉ ngắn sau mỗi khoảng 2 giờ, đây là khuyến nghị an toàn phổ biến chứ không phải quy định bắt buộc.
• Thời gian di chuyển vội giữa các chuyến, đi bộ tìm điểm đón hay đứng chờ khách không được tính là nghỉ ngơi thực sự.
• Ngủ đủ giấc, thường là khoảng 7 đến 8 giờ, trước khi vào ca đêm.

Ca đêm và những ngày cao điểm

Nhu cầu lái hộ tăng mạnh vào cuối tuần, cuối năm và các dịp lễ Tết, khi tiệc tùng nhiều hơn. Đây cũng là lúc tài xế dễ nhận quá sức vì sợ bỏ lỡ chuyến. Đơn vị làm việc bài bản sẽ chủ động cho tài xế dừng khi đã đủ ca, kể cả lúc đang cao điểm, và điều thêm người thay vì kéo dài giờ làm của một người. Khách có thể phải chờ lâu hơn vào những đêm này, đó là cái giá hợp lý của sự an toàn.

Thời gian nghỉ ngơi: nghỉ khi nào, nghỉ bao lâu?

Nghỉ giữa các chuyến

Sau mỗi chuyến, tài xế nên có khoảng 10 đến 15 phút để đứng dậy, uống nước, vận động cổ và vai. Cà phê hoặc nước tăng lực chỉ giúp tỉnh táo tạm thời, không thay được giấc ngủ; nếu buồn ngủ thật sự, một giấc chợp mắt ngắn khoảng 15 đến 20 phút ở nơi an toàn hiệu quả hơn nhiều.

Nghỉ sau ca và giữa các ngày làm

Sau ca đêm kéo dài, tài xế cần được ngủ bù trước khi nhận ca kế tiếp, không nên nối thêm việc khác ngay khi vừa về. Mỗi tuần nên có ít nhất một ngày nghỉ hoàn toàn. Nghỉ ngơi cũng không có nghĩa là giải lao bằng bia rượu: Việt Nam áp dụng nồng độ cồn bằng 0 theo Nghị định 100/2019/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 123/2021), nên tài xế lái hộ tuyệt đối không dùng rượu bia trước và trong ca làm việc.

Ví dụ một ca làm việc an toàn

Dưới đây là lịch giả định để bạn hình dung, không phải quy định bắt buộc:

1. Buổi chiều: nghỉ hoặc ngủ 1 đến 2 tiếng, ăn uống đầy đủ trước khi vào ca.
2. Khoảng 19 giờ đến 23 giờ: nhận các chuyến nội thành, giữa các chuyến nghỉ 10 đến 15 phút.
3. Khoảng 23 giờ: ăn nhẹ và nghỉ dài chừng 30 phút, kiểm tra lại tình trạng của bản thân.
4. Sau nửa đêm: chỉ nhận thêm chuyến gần, dừng nhận ngay khi thấy mắt nặng, ngáp liên tục hoặc mất tập trung.
5. Sau ca: về nghỉ ngay, hôm sau chỉ nhận ca nhẹ hoặc nghỉ hẳn nếu ca trước quá dài.

Nếu giữa chuyến tài xế bắt đầu có dấu hiệu buồn ngủ, bạn có thể xem thêm hướng dẫn trong bài viết khác về dấu hiệu tài xế buồn ngủ và cách xử lý kịp thời.

Khách hàng góp phần giữ tài xế đủ sức

Khách hàng có thể giúp tài xế giữ được sự tỉnh táo bằng vài thói quen đơn giản:

• Chủ động đặt sớm vào dịp cao điểm để đơn vị sắp xếp người có đủ thời gian nghỉ, thay vì gọi vội vào phút chót.
• Với chuyến dài liên tỉnh, hãy báo trước lộ trình và chấp nhận một điểm dừng ngắn giữa đường để tài xế nghỉ.
• Không thúc giục chạy nhanh để kịp giờ, vì vừa mệt vừa phóng nhanh là tổ hợp nguy hiểm nhất.
• Nếu thấy tài xế ngáp liên tục hoặc xe đi lệch làn, hãy nhắc họ dừng lại nghỉ hoặc liên hệ tổng đài để được hỗ trợ.

Bạn có thể tải ứng dụng LáiHộ để đặt chuyến trước, nhờ vậy cả bạn và tài xế đều chủ động về giờ giấc hơn.

Kết luận

Dù chưa có văn bản riêng về giờ làm của tài xế lái hộ, chúng ta vẫn có những mốc tham chiếu rõ ràng: không lái liên tục quá 4 giờ, không quá 10 giờ mỗi ngày, có nghỉ giữa chuyến, nghỉ sau ca và ít nhất một ngày nghỉ mỗi tuần. Đơn vị lái hộ tốt là đơn vị dám từ chối nhận thêm chuyến khi tài xế đã đủ ca. Còn khi cần người lái thay, hãy chủ động đặt sớm, để một người đã nghỉ ngơi đầy đủ đưa bạn và chiếc xe về nhà.