Khách say ngủ li bì trên xe: lái hộ đưa vào nhà an toàn

Sau một buổi tiệc, không ít khách lên xe lái hộ là gục luôn, đến nơi gọi mãi vẫn không dậy. Với tài xế, đây không chỉ là chuyện "chở xong là xong" mà còn là trách nhiệm đảm bảo người say được về đến nhà an toàn. Bài viết này đi qua cách xử lý từng bước, từ lúc khách lên xe đến lúc khách vào được nhà.

Vì sao khách say hay ngủ li bì trên xe?

Cồn tác động lên hệ thần kinh trung ương khiến người uống buồn ngủ, phản xạ chậm. Khi ngồi vào ghế êm, xe chạy đều và ánh đèn đường lướt qua, cơ thể thả lỏng và rất dễ chìm vào giấc ngủ sâu. Chuyện này khá bình thường, nhưng cần phân biệt ngủ say với mất ý thức, vì hai trường hợp này cần cách xử lý khác nhau.

Ngủ say thông thường

• Thở đều, nhịp thở êm, có thể ngáy.
• Gọi to hoặc lay nhẹ vai thì có phản ứng (cựa mình, ú ớ, mở mắt một lúc).
• Da dẻ bình thường, không tím tái hay lạnh toát.

Dấu hiệu nguy hiểm cần chú ý

• Gọi và lay mạnh vẫn hoàn toàn không phản ứng.
• Thở rất chậm, thở không đều, có quãng ngừng thở, môi tím.
• Nôn mửa khi đang nằm ngửa, có nguy cơ sặc.
• Co giật, người lạnh, da tái.

Người say ngủ li bì bình thường thì chỉ cần đưa về nhà. Nhưng nếu gọi không tỉnh, thở bất thường hoặc nôn khi nằm ngửa, hãy ưu tiên cấp cứu trước mọi việc khác, gọi 115 hoặc đưa tới cơ sở y tế gần nhất.

Trước khi xuất phát: những việc nên làm để đỡ vất vả về sau

Phần lớn rắc rối lúc đến nơi có thể tránh được nếu hai bên trao đổi rõ ngay từ đầu.

• Xác nhận điểm đến chính xác: hỏi kỹ địa chỉ, tầng, số nhà, có hẻm hay chung cư không. Khi khách còn tỉnh, đây là lúc duy nhất để lấy thông tin chuẩn.
• Hỏi người nhà hoặc người liên hệ: nếu khách ở cùng gia đình, nhờ khách (hoặc bạn đi cùng) cho số điện thoại người nhà để báo khi gần tới.
• Chọn tư thế ngồi: khách nên ngồi ghế sau, thắt dây an toàn, hơi nghiêng đầu. Tránh để khách nằm ngửa hoàn toàn vì dễ sặc nếu nôn.
• Chuẩn bị túi nilon, khăn giấy: phòng khi khách nôn trên đường.

Nếu đặt qua ứng dụng, bạn có thể ghi chú sẵn điểm đến và số người nhà ngay trong đơn để tài xế không phải loay hoay lúc khách đã ngủ. Bạn có thể tải ứng dụng LáiHộ để đặt xe và lưu sẵn các thông tin này.

Trên đường đi: tài xế cần giữ gì?

Lái êm, ưu tiên an toàn

Khách say dễ say xe và nôn. Tài xế nên giữ ga êm, tránh phanh gấp, vào cua chậm. Mở hé cửa kính hoặc chỉnh điều hòa vừa phải để không khí thông thoáng, tránh để quá lạnh hoặc quá ngột.

Theo dõi khách qua gương chiếu hậu

Thỉnh thoảng liếc qua gương để xem khách có ngồi ổn không, có tụt người xuống ghế hay đầu gục sai tư thế không. Khi đang lái, tài xế không nên quay hẳn người lại; nếu thấy khách có biểu hiện bất thường, hãy tấp xe vào chỗ an toàn rồi mới kiểm tra.

Giữ liên lạc với người nhà

Khi còn khoảng 10 phút nữa tới nơi, gọi hoặc nhắn người nhà để họ chuẩn bị ra đón. Việc này giúp quá trình đưa khách vào nhà nhanh và yên tâm hơn nhiều so với việc tài xế một mình đứng trước cổng gọi điện thoại cho khách.

Đến nơi mà khách chưa tỉnh: xử lý từng bước

Đây là phần khiến nhiều tài xế bối rối nhất. Có thể làm theo trình tự sau:

1. Dừng xe ở vị trí an toàn, gần cổng nhà: bật đèn cảnh báo, kéo phanh tay, tránh đỗ giữa đường hẹp.
2. Đánh thức nhẹ nhàng: gọi tên, lay vai nhẹ, nói rõ "đến nơi rồi anh/chị ơi". Không nên tát, lắc mạnh hay giội nước.
3. Kiểm tra phản ứng và nhịp thở: nếu khách có phản ứng, thở đều thì cho thêm vài phút để khách tỉnh dần, có thể đưa chai nước nếu khách tự uống được.
4. Liên hệ người nhà: gọi số đã có hoặc nhờ người nhà ra đón. Đây là cách xử lý tốt nhất vì người nhà biết cách chăm sóc và có thể đưa khách lên phòng.
5. Cùng người nhà đưa khách vào: dìu một bên, đi chậm, chú ý bậc thềm và cầu thang. Nếu khách quá nặng, đừng cố một mình để tránh chấn thương cho cả hai.
6. Đặt khách nằm nghiêng: khi đã vào nhà, nên để khách nằm nghiêng một bên để giảm nguy cơ sặc nếu nôn.

Khi khách ở một mình và không dậy được

Nếu khách sống một mình hoặc không liên hệ được ai, hãy kiên nhẫn chờ thêm một lúc, thử đánh thức lại vài lần. Nếu khách có thể tự đi, dìu đến tận cửa, đợi khách mở cửa vào được rồi mới rời đi. Nếu khách vẫn không tỉnh và bạn lo ngại về sức khỏe, liên hệ tổng đài hỗ trợ của ứng dụng để được tư vấn, hoặc gọi cấp cứu khi có dấu hiệu nguy hiểm. Không nên bỏ mặc khách trong xe ở nơi vắng vẻ.

Những điều tài xế và khách nên tránh

• Không tự ý lục tìm đồ đạc, giấy tờ của khách để tìm địa chỉ. Hãy hỏi trước khi xuất phát hoặc dùng thông tin trong đơn đặt.
• Không để khách ngủ lại trong xe qua đêm, nhất là trời lạnh hoặc xe đóng kín, vì rủi ro sức khỏe và an toàn là rất lớn.
• Không nhận tiền, tài sản gửi hộ mà không có sự chứng kiến hoặc xác nhận của người nhà.
• Khách không nên cố gượng tự lái tiếp khi vừa tỉnh dậy. Dù đã ngủ một giấc, cồn vẫn còn trong cơ thể. Quy định nồng độ cồn hiện nay bằng 0 theo Nghị định 100/2019/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 123/2021/NĐ-CP), nên chỉ cần còn cồn là vi phạm. Mức phạt với ô tô có thể lên tới khoảng 30-40 triệu đồng kèm tước giấy phép lái xe, còn xe máy là 6-8 triệu đồng.

Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về tình huống tương tự, hãy xem thêm các bài viết khác trong mục An toàn của LáiHộ.

Lời khuyên cho khách trước khi uống

Muốn chuyến về nhẹ nhàng, hãy chủ động từ đầu:

• Báo bạn bè hoặc người nhà biết bạn sẽ về bằng lái hộ, kèm giờ dự kiến.
• Đặt lái hộ khi còn tỉnh táo, ghi rõ địa chỉ, điểm đón và ghi chú đặc biệt.
• Để điện thoại đủ pin và không để tài sản có giá trị lỏng lẻo trong xe.
• Nếu đi cùng bạn bè, nhờ một người tỉnh táo đi cùng đến tận nhà.

Kết luận

Khách say ngủ li bì là tình huống thường gặp, và cách xử lý tốt nhất là chuẩn bị trước: xác nhận địa chỉ, có số người nhà, chọn tư thế ngồi an toàn. Khi đến nơi, đánh thức nhẹ nhàng, ưu tiên phối hợp với người nhà, và gọi cấp cứu ngay nếu có dấu hiệu bất thường. Với một đơn đặt rõ ràng ngay từ đầu, cả khách lẫn tài xế đều đỡ vất vả. Khi cần một chuyến về an toàn sau buổi tiệc, bạn có thể tải ứng dụng LáiHộ và đặt xe ngay từ lúc còn tỉnh táo.