Khách Say Rượu Ngồi Xe Lái Hộ Có Bị Xử Phạt Không?

Nhiều người nghĩ rằng chỉ cần gọi tài xế lái hộ là đã "an toàn tuyệt đối" trước luật, kể cả khi bản thân say mềm ngồi ghế sau. Thực tế phức tạp hơn một chút: pháp luật giao thông không xử phạt hành khách chỉ vì họ say, nhưng vẫn có những tình huống khách say rượu tự đẩy mình vào rắc rối pháp lý dù đã thuê người lái hộ cầm lái.

Nồng độ cồn chỉ áp dụng cho người điều khiển phương tiện

Theo Nghị định 100/2019/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 123/2021/NĐ-CP), Việt Nam áp dụng ngưỡng nồng độ cồn bằng 0 khi lái xe, nghĩa là chỉ cần trong hơi thở hoặc máu có cồn, người điều khiển ô tô, xe máy đều bị coi là vi phạm, bất kể uống ít hay nhiều, bất kể đã tỉnh táo hay chưa. Điểm mấu chốt nằm ở cụm từ "người điều khiển phương tiện": quy định này nhắm đến người đang trực tiếp cầm vô lăng hoặc tay lái, chứ không phải bất kỳ ai đang có mặt trên xe.

Khi bạn thuê tài xế lái hộ, người chịu trách nhiệm điều khiển xe trong suốt hành trình là tài xế lái hộ chứ không phải bạn. Vì vậy, về nguyên tắc, việc bạn say rượu bia và ngồi yên trên xe với vai trò hành khách không phải là hành vi bị xử phạt theo các quy định về nồng độ cồn khi tham gia giao thông. Đây cũng chính là lý do dịch vụ lái hộ ra đời và được nhiều người lựa chọn sau các buổi tiệc, liên hoan.

Khách say rượu ngồi ghế sau có bị kiểm tra nồng độ cồn không

Tại các chốt kiểm tra, lực lượng chức năng thường chỉ yêu cầu đo nồng độ cồn đối với người đang điều khiển xe. Nếu tài xế lái hộ là người ngồi sau vô lăng, xuất trình đầy đủ giấy tờ xe, giấy tờ cá nhân hợp lệ và có kết quả đo nồng độ cồn bằng 0, thì hành khách say rượu ngồi trong xe thông thường không bị lập biên bản chỉ vì lý do say xỉn.

Dù vậy, có một số tình huống thực tế khách say vẫn có thể gặp rắc rối, không phải vì lỗi nồng độ cồn mà vì những lỗi độc lập khác:

• Khách có hành vi gây rối, la hét, chửi bới hoặc cản trở lực lượng chức năng đang làm nhiệm vụ có thể bị xử lý theo quy định về an ninh trật tự nơi công cộng.
• Khách không thắt dây an toàn ở vị trí bắt buộc trên ô tô và bị phát hiện vẫn có thể bị nhắc nhở hoặc xử phạt, vì đây là lỗi riêng, không liên quan đến việc say hay tỉnh.
• Khách mở cửa xe đột ngột, thò tay hoặc đầu ra ngoài khi xe đang chạy, gây nguy hiểm cho người đi đường xung quanh, cũng có thể bị xử lý tùy mức độ vi phạm.

Trường hợp khách tự ý giành lái dù đã gọi lái hộ

Đây là tình huống dễ xảy ra nhất trên thực tế và cũng nguy hiểm nhất: khách say cảm thấy "vẫn còn tỉnh", muốn tự cầm lái đoạn đường cuối cho nhanh, hoặc giằng co vô lăng với tài xế lái hộ giữa chừng. Ngay khi khách thực sự điều khiển xe, dù chỉ vài trăm mét, họ đã trở thành người điều khiển phương tiện theo đúng nghĩa pháp luật quy định và phải chịu trách nhiệm như bất kỳ người lái xe nào khác.

Chỉ cần tay vừa chạm vô lăng và xe di chuyển theo điều khiển của khách, ranh giới "hành khách được miễn trừ" biến mất ngay lập tức, mọi mức phạt nồng độ cồn khi đó đều áp dụng cho chính người say.

Khi đó, mức phạt được tính như với bất kỳ người lái xe vi phạm nồng độ cồn nào: ô tô có thể bị phạt tiền tối đa khoảng 30-40 triệu đồng kèm tước quyền sử dụng giấy phép lái xe tới 22-24 tháng; xe máy có thể bị phạt khoảng 6-8 triệu đồng. Đây là lý do các tài xế lái hộ chuyên nghiệp luôn được huấn luyện để kiên quyết từ chối giao lại tay lái cho khách đã uống rượu bia, dù khách có yêu cầu hay nài nỉ thế nào đi nữa.

Tài xế lái hộ có trách nhiệm gì khi chở khách say

Ngược lại với khách, tài xế lái hộ chính là người điều khiển phương tiện trong suốt chuyến đi nên bản thân họ bắt buộc phải giữ nồng độ cồn bằng 0 tuyệt đối. Một tài xế lái hộ chuyên nghiệp không bao giờ uống rượu bia trước hoặc trong ca làm việc, vì họ hiểu rõ hậu quả pháp lý và rủi ro an toàn nếu để xảy ra vi phạm trong lúc đang chở khách.

Ngoài việc lái xe an toàn, tài xế lái hộ còn có vai trò quan trọng trong việc xử lý tình huống phát sinh với khách say: giữ bình tĩnh khi khách nói nhiều hoặc trách móc vô cớ, không phản ứng gay gắt lại, và quan trọng nhất là không nhượng bộ giao lại tay lái dù khách năn nỉ hay lớn tiếng. Nếu khách có dấu hiệu mất kiểm soát nghiêm trọng như nôn ói liên tục, ngất xỉu hoặc có hành vi tự gây nguy hiểm cho bản thân, tài xế nên tấp xe vào nơi an toàn, đồng thời liên hệ người thân của khách hoặc cơ sở y tế gần nhất để được hỗ trợ kịp thời.

Vì sao nên gọi lái hộ trọn chuyến thay vì tự lái nốt đoạn cuối

Nhiều vụ việc đáng tiếc không xảy ra ngay từ đầu khi khách còn đang loay hoay tìm người lái hộ, mà lại xảy ra ở đoạn cuối hành trình, khi khách nghĩ "gần đến nhà rồi, tự lái nốt đoạn này cho nhanh" rồi đẩy tài xế lái hộ sang một bên. Điều này vừa nguy hiểm cho chính khách và người xung quanh, vừa đặt tài xế lái hộ vào tình huống khó xử vì họ có thể bị quy trách nhiệm nếu không ngăn cản đủ quyết liệt.

Để tránh những tình huống dở khóc dở cười này, cách đơn giản nhất là đặt lái hộ trọn vẹn từ điểm đón đến tận cửa nhà, thay vì chỉ đặt nửa chặng rồi định tự lái đoạn còn lại. Bạn có thể tham khảo thêm bài viết về mức phạt nồng độ cồn với ô tô để hiểu rõ hơn các mức xử phạt hiện hành, từ đó cân nhắc kỹ trước khi có ý định tự cầm lái dù chỉ một đoạn đường ngắn.

Khi đặt lái hộ qua ứng dụng, bạn có thể nhập sẵn địa chỉ điểm đến, theo dõi hành trình theo thời gian thực và đánh giá tài xế sau chuyến đi, tất cả đều giúp giảm thiểu rủi ro phát sinh giữa đường. Nếu chưa cài đặt, bạn có thể tải ứng dụng LáiHộ ngay để chủ động đặt xe mỗi khi có tiệc tùng, tất niên hay liên hoan cùng bạn bè, đồng nghiệp.

Kết luận

Khách say rượu ngồi yên trên xe do tài xế lái hộ cầm lái không vi phạm quy định về nồng độ cồn, vì pháp luật chỉ xử phạt người trực tiếp điều khiển phương tiện chứ không xử phạt hành khách. Nhưng ranh giới an toàn này chỉ tồn tại khi khách thực sự để tài xế lái hộ làm đúng vai trò của họ từ đầu đến cuối hành trình. Ngay khi khách giành lái, dù chỉ một đoạn ngắn, họ sẽ phải chịu trách nhiệm như bất kỳ người lái xe vi phạm nào khác, với mức phạt không hề nhẹ. Cách an toàn và nhẹ nhàng nhất vẫn là tin tưởng giao trọn tay lái cho tài xế lái hộ suốt hành trình, để một cuộc vui trọn vẹn không biến thành rắc rối pháp lý không đáng có.