Khách Say Xe, Nôn Ói Khi Được Lái Hộ Chở Về: Cách Xử Lý

Chuyến lái hộ đang êm thì khách bỗng ôm bụng, mặt tái đi, vài phút sau cả xe ngập mùi khó chịu. Tình huống này không hiếm sau các buổi tiệc. Cách xử lý của tài xế và chủ xe quyết định chuyến đi kết thúc yên ổn hay để lại một sự cố rắc rối. Bài viết này gợi ý các bước cụ thể để phòng ngừa, xử lý tại chỗ và dọn dẹp sau đó.

Vì sao khách hay buồn nôn khi được lái hộ chở về

Việt Nam áp dụng nồng độ cồn bằng 0, nên nhiều người đã uống rượu bia chọn gọi lái hộ thay vì tự cầm lái. Vì vậy tài xế thường đón khách khi họ đã có men trong người. Cồn kích thích dạ dày, làm rối loạn thăng bằng, còn xe chạy lại có phanh, cua và rung lắc. Cộng thêm bụng no, điều hoà kín hay mùi nước hoa nồng, cảm giác buồn nôn đến rất nhanh.

Dấu hiệu báo trước cần để ý

Nôn hiếm khi xảy ra bất ngờ. Người lái và người ngồi cùng xe nên chú ý các dấu hiệu sau:

• Da nhợt nhạt, vã mồ hôi lạnh ở trán và cổ.
• Nuốt nước bọt liên tục, ợ hơi nhiều.
• Đang nói chuyện thì đột ngột im lặng, đầu gục xuống.
• Khách xin mở cửa kính, xin dừng xe hoặc ôm bụng.

Say rượu hay say xe thông thường?

Có khách không uống rượu bia nhưng vẫn say xe vì mệt, đói hoặc dễ bị chóng mặt khi ngồi ghế sau. Cách xử lý ban đầu gần giống nhau: thoáng khí, dừng xe an toàn, không để khách nằm ngửa. Điểm khác là với khách đã uống nhiều, tài xế phải theo dõi sát hơn (xem phần cấp cứu bên dưới).

Chuẩn bị trước chuyến đi để giảm nguy cơ

Phần lớn sự cố tránh được nếu chuẩn bị đơn giản ngay từ lúc lên xe.

• Chủ xe nên nói trước với tài xế nếu mình dễ say xe hoặc đã uống khá nhiều. Nhờ vậy tài xế biết để lái mượt hơn và chọn điểm dừng phù hợp.
• Khách nên uống vài ngụm nước lọc và ngồi ghế sau, thắt dây an toàn, người hơi nghiêng chứ không nằm ngửa hẳn.
• Trên xe nên có sẵn túi nilon (buộc sẵn miệng túi để dùng nhanh), khăn giấy, khăn ướt, chai nước lọc nhỏ và một tấm khăn lót ghế.
• Tài xế hạn chế phanh gấp, ga đột ngột, cua ôm. Nên hé cửa kính, chỉnh điều hoà vừa phải và tránh xịt mùi nồng.

Nếu bạn chưa quen dịch vụ, nên đặt xe qua ứng dụng để ghi rõ tình trạng khách ngay từ đầu. Bạn có thể tải ứng dụng LáiHộ để đặt chuyến và trao đổi trước với tài xế.

Khi khách đã buồn nôn: các bước xử lý tại chỗ

Lúc này điều quan trọng nhất là bình tĩnh và làm đúng thứ tự.

1. Giữ giọng nhẹ nhàng. Quát mắng hay tỏ ra khó chịu chỉ khiến khách hoảng và nôn nhanh hơn.
2. Tìm chỗ dừng an toàn. Bật đèn cảnh báo nguy hiểm, tấp vào nơi được phép dừng, đủ sáng và không cản đường. Tránh dừng giữa làn đông, đoạn cua khuất tầm nhìn hay lòng đường hẹp.
3. Nếu chưa kịp dừng, đưa túi nilon, hạ kính bên khách và bảo khách cúi người về phía trước.
4. Mở cửa phía khách và đỡ khách ra ngoài để nôn nếu điều kiện cho phép. Đỡ ở vai, không kéo mạnh tay.
5. Không để khách nằm ngửa. Khi say, nằm ngửa mà nôn rất dễ sặc. Cho khách ngồi cúi hoặc nằm nghiêng.
6. Sau khi nôn, cho khách súc miệng, nhấp một ít nước lọc, lau mặt rồi nghỉ vài phút trước khi đi tiếp.

Ưu tiên số một là đường thở và sự an toàn của khách, sau đó mới đến chiếc ghế xe. Ghế lau được, sức khoẻ thì không.

Khi nào phải gọi cấp cứu 115

Nôn một hai lần rồi tỉnh dần thường không đáng lo. Nhưng nếu thấy các dấu hiệu dưới đây, đừng để khách "ngủ cho tỉnh":

• Gọi to, lay nhẹ mà khách không phản ứng hoặc rất khó đánh thức.
• Thở chậm, ngắt quãng, hoặc có tiếng khò khè.
• Da tím tái, lạnh, đổ mồ hôi lạnh kéo dài.
• Nôn liên tục không dứt, co giật, hoặc đã bị ngã đập đầu.

Khi đó tài xế gọi ngay 115, ở lại cùng khách, cho khách nằm nghiêng và báo người thân của khách. Tình huống đưa khách đi khám gấp còn nhiều chi tiết khác, bạn có thể tìm đọc thêm ở các bài viết khác trên blog.

Sau khi nôn: dọn dẹp và ghi nhận sự việc

Khi khách đã ổn, hãy xử lý chiếc xe trước khi mùi kịp ngấm.

• Thấm sạch bằng khăn giấy hoặc khăn ướt, không chà mạnh vì sẽ đẩy chất bẩn vào sâu trong lớp đệm.
• Mở cửa cho xe thông thoáng. Với ghế nỉ, rắc một lớp baking soda để hút mùi rồi hút hoặc quét đi sau khi khô.
• Nếu sự cố khá nặng, tài xế nên chụp lại tình trạng và thông báo với khách hoặc chủ xe ngay khi họ tỉnh táo, nói đúng sự việc, không đổ lỗi.
• Mọi khoản chi phí liên quan cần trao đổi rõ ràng, theo thoả thuận đã có hoặc quy định của dịch vụ, tốt nhất là qua tin nhắn để có bằng chứng.

Một chiếc ghế đã được lau kịp thời trong 10 phút đầu thường dễ xử lý hơn nhiều so với để đến sáng hôm sau.

Những sai lầm hay gặp cần tránh

• Bắt khách cố nhịn cho đến khi về tới nhà. Nhịn thường dẫn đến nôn ngay trong xe.
• Dừng đột ngột giữa làn đường đông chỉ vì muốn dừng nhanh. Việc này nguy hiểm cho cả xe và khách.
• Móc họng hoặc ép khách nôn. Cách này không giúp tỉnh rượu mà còn dễ gây sặc.
• Cho uống cà phê, thuốc lạ để "giải rượu". Đây là mẹo không có cơ sở, tốt nhất chỉ cho uống nước lọc từng ngụm nhỏ.
• Bỏ khách lại một mình khi khách vẫn còn yếu hoặc chưa ai đón ở điểm đến.
• Giấu sự việc rồi để chủ xe tự phát hiện. Điều này dễ gây hiểu lầm hơn nhiều so với việc nói thẳng ngay từ đầu.

Kết luận

Khách nôn ói khi được lái hộ chở về là chuyện có thể gặp bất cứ lúc nào. Chuẩn bị sẵn túi, khăn và nước, nhận ra dấu hiệu sớm, dừng xe ở chỗ an toàn, không để khách nằm ngửa rồi dọn dẹp và thông báo trung thực là đủ để xử lý phần lớn tình huống. Riêng những trường hợp khách lịm đi, thở bất thường thì đừng chần chừ, hãy gọi 115. Nếu bạn cần một chuyến về nhà an toàn sau bữa tiệc, hãy tải ứng dụng LáiHộ để đặt tài xế và báo trước tình trạng của mình. Tài xế sẽ chuẩn bị tốt hơn và cả hai bên đều nhẹ đầu.