Lái Hộ Có Áp Dụng Cho Xe Kinh Doanh Vận Tải, Xe Hợp Đồng?

Không ít chủ doanh nghiệp vận tải, tài xế xe hợp đồng hay chủ xe taxi từng thắc mắc: nếu tài xế chính lỡ uống vài ly trong bữa tiệc với đối tác, hoặc quá mệt sau chặng đường dài, thì có thể gọi lái hộ đến cầm lái chiếc xe kinh doanh vận tải đó không? Câu trả lời không đơn giản là "có" hay "không", vì nó liên quan đến quy định về kinh doanh vận tải và trách nhiệm pháp lý của tài xế. Bài viết này sẽ làm rõ từng trường hợp cụ thể.

Lái hộ khác gì với dịch vụ vận tải hành khách

Dịch vụ lái hộ (còn gọi là lái xe hộ, tài xế lái thay) là hình thức một tài xế đến điều khiển chiếc xe của khách theo yêu cầu, khi khách không đủ điều kiện tự lái - do đã uống rượu bia, quá mệt, hoặc chỉ đơn giản là muốn có người lái thay trên một chặng đường. Bản chất của lái hộ là hợp đồng cung cấp lao động điều khiển phương tiện trong thời gian ngắn; chiếc xe và trách nhiệm vận hành vẫn thuộc về chủ xe.

Trong khi đó, xe kinh doanh vận tải (taxi, xe hợp đồng, xe khách tuyến cố định, xe tải chở hàng...) là loại hình kinh doanh có điều kiện, phải có phù hiệu, tài xế phải qua tập huấn nghiệp vụ, xe phải lắp thiết bị giám sát hành trình. Đây là hoạt động kinh doanh có ràng buộc pháp lý, khác hẳn việc một cá nhân thuê người lái thay xe riêng.

Vậy lái hộ có áp dụng được cho xe kinh doanh vận tải, xe hợp đồng không

Trường hợp có thể áp dụng

Trên thực tế, nhiều đơn vị lái hộ vẫn nhận phục vụ cho xe hợp đồng, xe công ty trong các tình huống sau:

• Chủ xe hoặc tài xế chính trực tiếp đặt lái hộ cho chuyến đi cá nhân, không phải chuyến chở khách đang thực hiện theo hợp đồng vận chuyển.
• Xe đang trong tình trạng không hoạt động kinh doanh tại thời điểm đó, ví dụ tài xế công ty lái xe đi ăn tiệc, gặp gỡ đối tác rồi cần người lái về vì đã uống rượu bia.
• Doanh nghiệp cần điều xe từ điểm này sang điểm khác, không chở khách, không thu phí vận chuyển, và muốn tiết kiệm thời gian bằng cách thuê lái hộ thay vì huy động tài xế cơ hữu.

Ở những tình huống này, lái hộ đóng vai trò như khi phục vụ xe cá nhân: chỉ cầm lái theo yêu cầu, không đại diện và không tham gia vào hoạt động kinh doanh vận tải của xe.

Trường hợp không phù hợp hoặc cần thận trọng

Ngược lại, lái hộ không nên và thường không được dùng để thay thế tài xế trong lúc xe đang thực hiện hợp đồng chở khách hoặc chở hàng có thu phí. Một vài lý do chính:

• Hợp đồng vận chuyển thường ràng buộc tài xế cụ thể, có tên trong giấy tờ đăng ký hoặc thông tin gửi khách hàng. Đổi người lái giữa chừng có thể vi phạm điều khoản hợp đồng hoặc quy định quản lý vận tải.
• Tài xế lái hộ thường không được tập huấn nghiệp vụ vận tải hành khách, không nắm quy trình xử lý sự cố hay khiếu nại trên xe - khác với tài xế kinh doanh vận tải chuyên trách.
• Một số hợp đồng bảo hiểm trách nhiệm dân sự hoặc bảo hiểm hàng hóa của xe kinh doanh vận tải có thể quy định rõ ai được phép điều khiển xe khi đang vận chuyển có thu phí, nên cần kiểm tra kỹ trước khi đổi tài xế.

Lái hộ là giải pháp lái thay khi chủ xe hoặc tài xế không đủ điều kiện cầm lái, chứ không phải dịch vụ thay thế tư cách tài xế kinh doanh vận tải trong một chuyến chở khách đang diễn ra.

Vì sao tài xế xe kinh doanh vận tải vẫn nên biết đến lái hộ

Theo Nghị định 100/2019/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 123/2021/NĐ-CP), Việt Nam áp dụng mức nồng độ cồn bằng 0 khi lái xe - chỉ cần trong hơi thở hoặc máu có cồn là đã vi phạm, không có ngưỡng nào được xem là "cho phép". Với ô tô, mức phạt có thể lên đến khoảng 30-40 triệu đồng, kèm tước giấy phép lái xe tới 22-24 tháng tùy nồng độ cồn đo được - rủi ro rất lớn với tài xế kinh doanh vận tải, ảnh hưởng trực tiếp đến công việc và uy tín doanh nghiệp.

Vì vậy, dù xe không thể dùng lái hộ khi đang chở khách theo hợp đồng, tài xế công ty vẫn nên gọi lái hộ cho những chuyến đi cá nhân ngoài giờ làm - chẳng hạn sau buổi liên hoan có uống rượu bia - để tránh vi phạm khi lái xe công ty về nhà hoặc về bãi đỗ.

Những lưu ý khi doanh nghiệp vận tải muốn đặt lái hộ

Nếu doanh nghiệp cân nhắc dùng lái hộ cho xe của mình trong các tình huống không chở khách, nên lưu ý:

• Kiểm tra hạng giấy phép lái xe của tài xế lái hộ có phù hợp với loại xe hay không, vì xe 4-7 chỗ và xe từ 16 chỗ trở lên yêu cầu hạng bằng khác nhau.
• Thông báo rõ tình trạng xe (đang chở khách, chở hàng hay không) ngay khi đặt dịch vụ, để đơn vị lái hộ tư vấn có nên nhận chuyến hay không.
• Thống nhất trước trách nhiệm nếu xảy ra va chạm, hư hỏng trong lúc lái hộ điều khiển xe, tránh tranh cãi về sau.
• Với nhu cầu phát sinh thường xuyên, có thể tham khảo thêm các bài viết khác về hợp đồng lái hộ cho doanh nghiệp để chuẩn hoá quy trình đặt xe nội bộ.

Cách đặt lái hộ nhanh và đúng nhu cầu

Để tránh nhầm lẫn giữa nhu cầu lái hộ cá nhân và nhu cầu điều xe kinh doanh, cách đơn giản nhất là mô tả rõ mục đích chuyến đi khi đặt xe: xe có đang chở khách hay không, điểm đi - điểm đến, loại xe cần lái. Khách hàng có thể tải ứng dụng LáiHộ để đặt tài xế lái thay chỉ trong vài thao tác, xem trước thông tin tài xế và mức giá trước khi xác nhận.

Kết luận

Lái hộ hoàn toàn có thể áp dụng cho xe kinh doanh vận tải, xe hợp đồng trong những chuyến đi không thu phí, không đang thực hiện hợp đồng chở khách - ví dụ tài xế công ty cần lái xe về sau khi đã uống rượu bia. Nhưng với các chuyến đang chở khách, chở hàng theo hợp đồng vận chuyển, tốt nhất nên giữ nguyên tài xế được đăng ký, vì liên quan trực tiếp đến quy định quản lý vận tải, bảo hiểm và trách nhiệm với hành khách. Hiểu rõ ranh giới này giúp doanh nghiệp vừa tuân thủ pháp luật, vừa tận dụng được lái hộ đúng lúc, đúng nhu cầu.