Lái hộ có được dùng điện thoại khi đang cầm lái xe khách?

Bạn vừa uống bia, ngồi ghế sau hoặc ghế phụ, còn tài xế lái hộ thì liên tục cúi xuống nhìn điện thoại, nhắn tin hay nghe gọi. Bạn thấy lo nhưng không biết có quyền nhắc hay không. Câu trả lời ngắn gọn là có, và bài này sẽ giải thích rõ để bạn nắm được quy định cũng như cách xử lý trong từng tình huống.

Tài xế lái hộ có được dùng điện thoại khi đang cầm lái không?

Về nguyên tắc, người điều khiển xe cơ giới trên đường phải tập trung hoàn toàn vào việc lái xe. Luật giao thông cấm người lái xe dùng tay cầm điện thoại để nghe, gọi, nhắn tin hay lướt mạng khi xe đang chạy. Quy định này áp dụng cho mọi người ngồi sau tay lái, kể cả khi đó là tài xế lái hộ đang lái thay bạn.

Nói cách khác, "đang lái hộ" không phải là ngoại lệ. Trong lúc xe lăn bánh, tài xế vẫn là người điều khiển phương tiện, nên phải chịu đúng nghĩa vụ như chủ xe tự lái. Vi phạm có thể bị xử phạt hành chính theo quy định hiện hành. Mức phạt cụ thể thay đổi theo từng văn bản, nên bạn nên tra cứu nghị định mới nhất khi cần con số chính xác.

Người cầm lái là người chịu trách nhiệm về an toàn của xe. Điện thoại chỉ là công cụ hỗ trợ, không bao giờ nên là thứ chiếm sự chú ý của tài xế khi xe đang chạy.

Vì sao dùng điện thoại khi lái nguy hiểm hơn bạn nghĩ

Chỉ cần liếc xuống màn hình vài giây, xe đã đi được một quãng khá dài mà tài xế không quan sát phía trước. Ở tốc độ đô thị, quãng đó đủ để xảy ra va chạm với xe dừng đột ngột hay người đi bộ băng qua đường.

Khách đặt lái hộ thường là người đã uống rượu bia hoặc đang mệt, nên phản xạ của chính bạn khó can thiệp khi có sự cố. Vì vậy sự tập trung của tài xế là lớp an toàn quan trọng nhất của cả chuyến đi. Cũng cần nhớ rằng người ngồi trong xe là bạn đang say, và bạn tuyệt đối không được tự lái, vì pháp luật Việt Nam áp dụng nồng độ cồn bằng 0 theo Nghị định 100/2019/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 123/2021/NĐ-CP).

Những tình huống dùng điện thoại: được và không được

Trường hợp hợp lý, có thể chấp nhận

• Xem bản đồ dẫn đường khi điện thoại được gắn cố định trên giá đỡ, tài xế chỉ nhìn lướt và nghe chỉ dẫn bằng giọng nói.
• Nghe cuộc gọi qua loa ngoài hoặc tai nghe/Bluetooth của xe khi cần liên hệ khách hay điều phối, và chỉ trao đổi ngắn gọn.
• Dừng xe ở vị trí an toàn (bãi đỗ, chỗ được phép dừng) rồi mới nhắn tin, gọi lại hoặc kiểm tra ứng dụng.

Trường hợp không được phép

• Cầm điện thoại bằng tay để gọi, nhắn tin hoặc lướt mạng khi xe đang chạy.
• Xem video, chơi game, mở mạng xã hội trong lúc cầm lái.
• Vừa lái vừa gõ địa chỉ mới vào bản đồ, dù chỉ "một chút thôi".
• Chụp ảnh, quay phim xe hay khách khi đang di chuyển.

Ranh giới đơn giản là: nếu phải cầm tay hoặc nhìn lâu vào màn hình thì đó là vi phạm cả về luật lẫn về an toàn.

Nếu bạn gặp tài xế lái hộ vừa lái vừa dùng điện thoại

Bạn có quyền yêu cầu tài xế tập trung, vì bạn là người trả tiền cho một dịch vụ an toàn. Có thể làm theo các bước sau:

1. Nhắc nhẹ nhàng nhưng rõ ràng: "Anh/chị tập trung lái giúp em, cần xem đường thì dừng xe lại một lát nhé."
2. Đề nghị phương án thay thế: gắn điện thoại lên giá, bật chỉ đường bằng giọng nói, hoặc bạn tự đọc địa chỉ giúp.
3. Yêu cầu dừng xe ở nơi an toàn nếu tài xế vẫn tiếp tục, rồi trao đổi thẳng.
4. Ghi lại thông tin chuyến đi (tên tài xế, biển số, thời gian) và phản ánh về tổng đài hoặc kênh hỗ trợ của đơn vị sau chuyến.

Đừng ngại góp ý. Một tài xế chuyên nghiệp sẽ hiểu và điều chỉnh ngay, còn nếu họ phản ứng gay gắt thì đó cũng là tín hiệu để bạn báo cho đơn vị cung cấp dịch vụ. Bạn có thể tham khảo thêm các bài viết khác về quyền lợi của khách khi dùng lái hộ.

Cách để chuyến đi không phải dùng điện thoại giữa đường

Phần lớn tài xế phải nhìn điện thoại vì thiếu thông tin: địa chỉ không rõ, khách đổi điểm đến, hoặc phải liên lạc để tìm khách. Bạn có thể giảm nhu cầu này bằng vài thói quen:

• Nhập địa chỉ đón và đến chính xác ngay khi đặt xe, kèm mốc dễ nhận biết.
• Nếu có điểm dừng giữa đường, hãy báo trước để tài xế lên lộ trình từ đầu.
• Giữ điện thoại có pin và sóng ổn định để tài xế liên hệ kịp thời lúc đón.
• Nếu cần đổi điểm đến, hãy nói với tài xế khi xe đang dừng, đừng chờ lúc xe chạy.

Khi đặt qua ứng dụng, thông tin chuyến đi, lộ trình và liên lạc đều nằm gọn trong một nơi, nên tài xế ít phải thao tác thủ công trong lúc lái. Bạn có thể tải ứng dụng LáiHộ để đặt xe, theo dõi hành trình và phản ánh nhanh nếu có vấn đề.

Trách nhiệm khi xảy ra sự cố

Nếu tai nạn xảy ra do tài xế mất tập trung vì dùng điện thoại, trách nhiệm trước hết thuộc về người điều khiển xe. Tuy nhiên, việc bồi thường thiệt hại cho xe và người ngồi trong xe còn phụ thuộc vào thỏa thuận với đơn vị lái hộ và bảo hiểm liên quan. Vì thế, trước khi đặt, bạn nên chọn đơn vị có quy trình rõ ràng, thông tin tài xế minh bạch và chính sách xử lý khi có sự cố.

Kết luận

Tài xế lái hộ không được cầm tay dùng điện thoại khi đang lái, giống mọi người điều khiển phương tiện khác. Chỉ những thao tác tối thiểu như xem bản đồ trên giá đỡ hoặc nghe gọi rảnh tay mới hợp lý, và tốt nhất vẫn là dừng xe ở nơi an toàn nếu cần xử lý việc dài hơn. Là khách hàng, bạn có quyền nhắc nhở, yêu cầu dừng xe và phản ánh khi gặp vi phạm. Chuẩn bị thông tin đón trả rõ ràng, chọn đơn vị đáng tin cậy và đặt xe qua ứng dụng sẽ giúp cả chuyến về nhà an toàn và yên tâm hơn.