Lái hộ xe cho người cao tuổi, người có bệnh nền

Ở tuổi trên 60 hay đang điều trị huyết áp, tiểu đường, tim mạch, nhiều người vẫn quen tự cầm lái đi họp mặt, đám cưới, thăm bạn bè. Nhưng chỉ cần một ly bia, một chén rượu nhỏ hoặc liều thuốc mới uống là cơ thể phản ứng khác hẳn thời trẻ. Bài viết này chia sẻ kinh nghiệm thực tế để người cao tuổi và người có bệnh nền nhờ lái hộ một cách an toàn, thoải mái và không áy náy.

Vì sao người cao tuổi, người có bệnh nền không nên tự lái sau khi dùng thuốc, bia rượu

Cơ thể người lớn tuổi chuyển hoá cồn chậm hơn, phản xạ vốn đã giảm nhẹ theo thời gian. Khi cộng thêm thuốc điều trị, nguy cơ mất tập trung tăng lên rõ rệt, kể cả khi bạn cảm thấy "vẫn tỉnh".

Thuốc và cồn: sự kết hợp dễ bị xem nhẹ

Một số nhóm thuốc có thể gây buồn ngủ, chóng mặt hoặc làm chậm phản xạ, ví dụ thuốc an thần, thuốc ngủ, một số thuốc dị ứng, thuốc hạ huyết áp hay thuốc giảm đau mạnh. Khi dùng cùng bia rượu, tác dụng này có thể mạnh hơn dự kiến. Thông tin trên tờ hướng dẫn hoặc lời dặn của bác sĩ, dược sĩ về việc lái xe mới là căn cứ đáng tin nhất cho thuốc của bạn.

Bệnh nền làm rủi ro tăng thêm

• Tiểu đường: hạ đường huyết đột ngột có thể gây run tay, hoa mắt, lú lẫn khi đang lái.
• Tim mạch, huyết áp: dễ choáng, đánh trống ngực nếu uống rượu bia hoặc mệt mỏi.
• Thị lực, thính lực giảm: ban đêm càng khó quan sát hơn.
• Đau khớp, tê tay chân: thao tác phanh, lái chậm hơn.

Quy định pháp luật bạn cần nắm rõ

Theo Nghị định 100/2019/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 123/2021/NĐ-CP), Việt Nam áp dụng nồng độ cồn bằng 0. Chỉ cần có cồn trong hơi thở hoặc máu là đã vi phạm, không có khái niệm "uống ít thì được". Với ô tô, mức phạt tối đa khoảng 30–40 triệu đồng kèm tước giấy phép lái xe tới 22–24 tháng; với xe máy là 6–8 triệu đồng.

Với người lớn tuổi, bị tước bằng hay gây tai nạn không chỉ là tiền phạt. Đó còn là chấn thương khó hồi phục, chi phí điều trị và nỗi lo cho cả gia đình. Một chuyến lái hộ rẻ hơn rất nhiều.

Lưu ý thêm: nếu bạn đã uống thuốc có thể gây buồn ngủ nhưng không uống rượu bia, pháp luật không đo "nồng độ thuốc", song bạn vẫn có trách nhiệm đảm bảo đủ tỉnh táo khi điều khiển phương tiện. Nếu thấy lơ mơ, hãy nhờ người lái thay.

Khi nào nên nhờ lái hộ: những tình huống thường gặp

Đừng đợi đến lúc thấy say hay mệt mới nghĩ tới lái hộ. Hãy chủ động nhờ trong các trường hợp sau:

• Dự tiệc, đám cưới, liên hoan, dù chỉ nhấp vài ly.
• Vừa uống thuốc mới, đổi liều hoặc đang theo dõi tác dụng phụ.
• Đi khám, tái khám về trong tình trạng mệt, nhịn ăn hoặc vừa làm xét nghiệm.
• Về khuya, trời mưa, đường lạ khi thị lực không còn tốt như trước.
• Cảm giác chóng mặt, huyết áp lên xuống bất thường trong ngày.

Nếu bạn đang hồi phục sau mổ hay chấn thương, có thể đọc thêm trong mục bài viết khác của chúng tôi để biết cách nhờ lái hộ phù hợp.

Kinh nghiệm chuẩn bị trước chuyến lái hộ

Bước 1: Đặt xe sớm, khai báo rõ nhu cầu

Hãy đặt trước khi tiệc kết thúc, tốt nhất khi bạn còn minh mẫn để thao tác điện thoại. Nếu sức khoẻ không còn nhanh nhẹn, nhờ con cháu hoặc người đi cùng đặt giúp. Bạn có thể tải ứng dụng LáiHộ sẵn trên điện thoại của mình hoặc của người thân, để lúc cần chỉ mất vài thao tác.

Bước 2: Chọn điểm đón dễ tìm, thuận tiện đi lại

Chọn điểm đón gần cửa ra, có chỗ ngồi chờ, ít phải đi bộ hoặc leo cầu thang. Tránh đứng ngoài trời nắng gắt hoặc mưa lạnh.

Bước 3: Chuẩn bị đồ dùng cần thiết trên xe

• Thuốc đang dùng, nước uống, ít đồ ăn nhẹ (nhất là người tiểu đường).
• Điện thoại đủ pin, số người nhà để liên hệ khi cần.
• Giấy tờ xe, đơn thuốc hoặc thông tin bệnh nền ghi sẵn trong ví.

Bước 4: Trao đổi ngắn với tài xế

Nếu có nhu cầu đặc biệt, hãy nói thẳng: chạy êm, phanh nhẹ, bật điều hoà vừa phải, dừng nghỉ nếu thấy mệt. Tài xế chuyên nghiệp sẽ sẵn lòng điều chỉnh. Nên nhớ biển số xe, tên tài xế và mã chuyến, đồng thời có thể chia sẻ vị trí cho người thân theo dõi.

Lưu ý trong và sau chuyến đi

Trên xe, hãy ngồi ghế phù hợp và thắt dây an toàn. Với người dễ say xe hoặc huyết áp thấp, ngồi ghế sau, mở hé cửa kính giúp dễ chịu hơn. Nếu thấy khó thở, đau ngực, chóng mặt dữ dội, hãy báo ngay để tài xế dừng xe an toàn và gọi hỗ trợ y tế, không cố chịu đựng.

Khi về đến nơi, nhờ người nhà dìu vào nhà, kiểm tra đường huyết hoặc huyết áp nếu cần, rồi nghỉ ngơi. Đừng tự ý uống thêm thuốc hay rượu bia "cho dễ ngủ". Sáng hôm sau, nếu vẫn thấy mệt, đừng vội lái xe; cồn có thể chưa đào thải hết và thuốc vẫn còn ảnh hưởng.

Một ví dụ thực tế

Ông Hải, 66 tuổi, bị tiểu đường và huyết áp cao, đi đám cưới con bạn thân. Ông chỉ uống một ly nhỏ nhưng trước đó đã dùng thuốc buổi chiều. Thay vì tự lái, con trai ông đặt lái hộ từ sớm, chọn điểm đón ngay cổng sảnh. Tài xế đưa cả gia đình về, chạy chậm vì ông nói hơi choáng. Mọi chuyện nhẹ nhàng, không ai phải lo.

Kết luận

Với người cao tuổi hoặc người có bệnh nền, an toàn quan trọng hơn sĩ diện hay vài chục phút tiện lợi. Khi đã dùng thuốc, bia rượu hoặc thấy cơ thể không thật sự khoẻ, cách tốt nhất là để người khác lái xe của mình về nhà. Hãy chuẩn bị trước, đặt sớm và trao đổi rõ với tài xế để chuyến đi trọn vẹn. Bạn có thể tải ứng dụng LáiHộ ngay hôm nay để luôn sẵn sàng cho bố mẹ, ông bà và chính mình.