Ngồi trên xe do tài xế lái hộ đưa về sau buổi tiệc, không ít khách tò mò: người cầm lái này làm nghề toàn thời gian hay chỉ làm thêm, và có được đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế như nhân viên văn phòng không? Câu trả lời không phải một chữ "có" hay "không" cố định, mà phụ thuộc vào hình thức làm việc giữa tài xế và đơn vị vận hành. Bài viết này giải thích từng trường hợp để tài xế biết quyền lợi của mình, còn khách hàng hiểu thêm về người đồng hành trên chuyến xe.
Câu trả lời ngắn gọn: tùy vào bản chất hợp đồng
Theo quy định hiện hành, người làm việc theo hợp đồng lao động từ đủ 1 tháng trở lên thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc, kèm bảo hiểm y tế (BHYT) và bảo hiểm thất nghiệp. Luật Bảo hiểm xã hội 2024, có hiệu lực từ 1/7/2025, vẫn giữ nguyên tắc này và mở rộng thêm một số nhóm đối tượng. Ngược lại, người làm theo hình thức cộng tác hoặc hợp đồng dịch vụ không thuộc diện bắt buộc, nhưng vẫn có thể tự tham gia BHXH tự nguyện và BHYT.
Điểm mấu chốt là bản chất công việc chứ không phải tên gọi. Theo Bộ luật Lao động 2019, dù hai bên đặt tên hợp đồng là gì, nếu nội dung thể hiện việc làm có trả công, tiền lương và có sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên thì vẫn được coi là hợp đồng lao động.
Nói cách khác, gọi tài xế là "cộng tác viên" không tự động khiến đơn vị thoát nghĩa vụ đóng bảo hiểm, nếu thực tế mối quan hệ mang các dấu hiệu của quan hệ lao động.
Ba mô hình làm việc thường gặp của tài xế lái hộ
Tài xế ký hợp đồng lao động với công ty
Đây là trường hợp rõ ràng nhất. Công ty có trách nhiệm đăng ký và đóng BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp cho tài xế, còn phần của người lao động được trích từ lương. Tài xế có sổ BHXH, thẻ BHYT và được hưởng các chế độ như ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, hưu trí, tử tuất, trợ cấp thất nghiệp khi đủ điều kiện.
Tài xế cộng tác viên, nhận chuyến qua ứng dụng
Nhiều tài xế chọn cách này vì tự chủ giờ giấc: tự bật ứng dụng, tự nhận chuyến, thu nhập tính theo chuyến. Khi không có hợp đồng lao động, đơn vị thường không phải đóng BHXH bắt buộc, và tài xế tự chịu trách nhiệm tham gia bảo hiểm cho mình. Hãy đọc kỹ hợp đồng hợp tác để biết đơn vị có hỗ trợ khoản nào không (ví dụ bảo hiểm tai nạn trong chuyến), đừng mặc định là có hoặc không.
Tài xế làm thêm ngoài công việc chính
Không ít người lái hộ vào buổi tối sau giờ làm hành chính. Nếu công ty lái hộ không ký hợp đồng lao động với bạn, bạn vẫn được đóng BHXH, BHYT ở công việc chính và không cần đóng thêm cho việc lái hộ. Nếu cả hai nơi đều ký hợp đồng lao động, hãy hỏi cơ quan BHXH cách đóng cho đúng, vì quy định về người có nhiều hợp đồng lao động đã thay đổi qua các luật.
Bảo hiểm bắt buộc gồm những gì và ai đóng?
Với tài xế có hợp đồng lao động, các khoản bảo hiểm bao gồm:
- BHXH bắt buộc: ốm đau, thai sản, tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp, hưu trí, tử tuất.
- BHYT: chi trả một phần hoặc toàn bộ chi phí khám chữa bệnh theo mức hưởng và đúng quy định về tuyến.
- Bảo hiểm thất nghiệp: hỗ trợ một khoản khi mất việc, kèm hỗ trợ học nghề và tìm việc.
Tại thời điểm viết bài, người lao động đóng khoảng 10,5% tiền lương tháng đóng bảo hiểm (8% BHXH, 1,5% BHYT, 1% bảo hiểm thất nghiệp), còn doanh nghiệp đóng khoảng 21,5% (17,5% BHXH, 3% BHYT, 1% bảo hiểm thất nghiệp). Tỷ lệ có thể được điều chỉnh, nên hãy đối chiếu với thông báo mới nhất của cơ quan BHXH.
Lưu ý là mức đóng tính trên tiền lương ghi trong hợp đồng, thường không phải toàn bộ thu nhập thực nhận. Hãy hỏi rõ mức lương đóng bảo hiểm của mình, vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến lương hưu, trợ cấp thai sản hay thất nghiệp sau này.
Quyền lợi tai nạn lao động: đáng chú ý với nghề lái xe
Theo quy định, tai nạn xảy ra trong giờ làm việc, tại nơi làm việc, hoặc trên tuyến đường và trong thời gian hợp lý khi đi làm hoặc về nơi ở có thể được xem xét là tai nạn lao động, nếu đáp ứng điều kiện và người lao động đang tham gia bảo hiểm này. Với lái hộ, chặng tài xế tự di chuyển về sau khi trả xe cho khách thường diễn ra vào ban đêm, nên quyền lợi này càng có ý nghĩa. Mỗi vụ việc có hồ sơ khác nhau, vì vậy hãy giữ biên bản, giấy tờ y tế và báo ngay cho đơn vị khi có sự cố.
Tài xế cộng tác viên tự lo bảo hiểm thế nào?
Không thuộc diện bắt buộc không có nghĩa là không có bảo hiểm. Bạn có thể làm theo các bước sau:
- Xác định diện của mình: đọc lại hợp đồng, hỏi rõ đơn vị đây là hợp đồng lao động hay hợp đồng hợp tác dịch vụ.
- Lo BHYT trước: đây là khoản thiết thực nhất khi ốm đau. Bạn có thể tham gia theo hộ gia đình (từ người thứ hai trở đi trong hộ được giảm mức đóng) qua đại lý thu, cơ quan BHXH hoặc kênh trực tuyến của ngành BHXH.
- Cân nhắc BHXH tự nguyện: bạn tự chọn mức thu nhập làm căn cứ đóng và phương thức đóng theo tháng hoặc theo kỳ dài hơn. Thu nhập lái hộ thường lên xuống theo mùa nên cách đóng linh hoạt khá phù hợp. Phạm vi chế độ hẹp hơn BHXH bắt buộc, và Nhà nước hỗ trợ một phần mức đóng cho một số nhóm đối tượng.
- Bổ sung bảo hiểm tai nạn cá nhân thương mại: nên so sánh quyền lợi và đọc kỹ điều khoản loại trừ trước khi mua.
- Tra cứu định kỳ: dùng ứng dụng VssID - BHXH số để kiểm tra quá trình đóng, đặc biệt nếu bạn từng làm ở nhiều nơi.
Khách hàng nên quan tâm điều này ra sao?
Bảo hiểm của tài xế là chuyện giữa tài xế và đơn vị vận hành, khách không cần và cũng không có quyền kiểm tra hồ sơ cá nhân của họ. Tuy vậy, đây là một tín hiệu gián tiếp về cách một công ty lái hộ làm việc: chính sách rõ ràng với người lao động nhiều khả năng đi cùng tay nghề ổn định và ít tài xế bỏ ngang hơn.
Cũng cần phân biệt: BHXH, BHYT của tài xế khác hoàn toàn với việc bồi thường cho khách khi xe gặp sự cố. Quyền lợi của khách được giải quyết theo chính sách của đơn vị và bảo hiểm của xe, không liên quan đến sổ BHXH của tài xế.
Thay vì hỏi về bảo hiểm của tài xế, khách có thể nhận biết một đơn vị làm việc bài bản qua những dấu hiệu sau:
- Sẵn sàng giải thích mô hình hợp tác với tài xế (hợp đồng lao động hay cộng tác) khi được hỏi.
- Có quy trình tuyển chọn, xác minh và đào tạo tài xế rõ ràng.
- Ghi nhận chuyến đi trên ứng dụng hoặc tổng đài, có thông tin tài xế trước khi nhận xe.
- Có chính sách xử lý sự cố và bồi thường minh bạch cho khách.
Bạn có thể đọc thêm nhiều bài viết khác về cách chọn dịch vụ lái hộ an toàn để có thêm tiêu chí so sánh.
Kết luận
Tài xế lái hộ có được đóng BHXH, BHYT hay không tùy vào hình thức làm việc. Nếu ký hợp đồng lao động, đơn vị phải tham gia bảo hiểm bắt buộc cho tài xế. Nếu làm cộng tác viên, tài xế nên chủ động lo BHYT, cân nhắc BHXH tự nguyện và bảo hiểm tai nạn bổ sung. Điều quan trọng nhất là đọc kỹ hợp đồng và hiểu bản chất công việc của mình, vì tên gọi hợp đồng không quyết định quyền lợi.
Với khách hàng, chọn đơn vị minh bạch về cách làm việc với tài xế cũng là cách chọn cho mình một chuyến xe yên tâm hơn. Khi đã uống rượu bia, hãy nhớ Việt Nam áp dụng nồng độ cồn bằng 0, nên đừng tự lái. Bạn chỉ cần tải ứng dụng LáiHộ để đặt tài xế đưa bạn và xe về nhà an toàn.
📲 Đặt lái hộ chỉ với một chạm
Tải ứng dụng LáiHộ — tài xế gần bạn có mặt sau 5–10 phút, phục vụ 24/7 toàn quốc.
📲 Tải ứng dụng ngay