Vì Sao “Chỉ Một Ly” Vẫn Nguy Hiểm Khi Cầm Lái

“Có một ly thôi mà, chắc không sao” - câu nói quen thuộc trên bàn tiệc lại chính là lý do khiến rất nhiều người sau đó ngồi vào ghế lái với một sự tự tin sai lầm. Vấn đề không nằm ở việc bạn uống nhiều hay ít, mà ở chỗ cơ thể và pháp luật không phân biệt “một ly” với “nhiều ly” theo cách bạn vẫn nghĩ.

Một ly rượu bia đã đủ thay đổi cơ thể bạn

Dù chỉ là một lon bia hay một ly rượu vang nhỏ, cồn được hấp thụ vào máu chỉ sau vài phút và bắt đầu tác động lên hệ thần kinh trung ương gần như ngay lập tức. Cồn không “chờ” đến khi bạn cảm thấy say mới gây ảnh hưởng - nó âm thầm làm chậm tốc độ xử lý thông tin của não trước khi bạn kịp nhận ra bất kỳ thay đổi nào trong cảm giác. Đó là lý do vì sao rất nhiều người khẳng định “tôi vẫn tỉnh táo” ngay sau ly đầu tiên, trong khi khả năng xử lý tình huống trên đường đã âm thầm khác đi so với bình thường.

Cái bẫy lớn nhất: cảm thấy ổn không đồng nghĩa với an toàn

Vì sao “chỉ một ly” đôi khi khiến người ta chủ quan hơn cả uống nhiều

Có một nghịch lý ít ai để ý: người uống nhiều thường tự biết mình đang say nên dè dặt, chủ động không lái xe hoặc nhờ người khác cầm lái. Ngược lại, người “chỉ uống một ly” lại thường tin chắc mình hoàn toàn bình thường, nên không hề đắn đo khi cầm vô-lăng. Chính niềm tin đó mới là điều nguy hiểm, vì sự chủ quan khiến người lái giữ tốc độ như thường lệ, đổi làn dứt khoát như thường lệ - trong khi khả năng phản ứng với tình huống bất ngờ đã không còn như thường lệ nữa, mà bản thân họ không hề hay biết.

Ranh giới giữa cảm giác “vẫn tỉnh” và thực tế “đủ an toàn để lái xe” không nằm trong nhận thức chủ quan của bạn lúc đó - nó nằm ở những phản xạ mà bạn không thể tự đo bằng cảm giác.

Pháp luật Việt Nam không có khái niệm “uống một chút thì được”

Nhiều người vẫn nhầm tưởng có một “ngưỡng an toàn” nào đó, kiểu uống dưới một mức nồng độ cồn nhất định thì vẫn được phép lái xe. Thực tế, theo Nghị định 100/2019/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 123/2021/NĐ-CP), Việt Nam áp dụng quy định nồng độ cồn bằng 0 khi điều khiển phương tiện giao thông. Nghĩa là chỉ cần trong hơi thở hoặc trong máu có cồn - dù là từ một ngụm bia xã giao hay một chút rượu nêm trong món ăn - người lái đã được xem là vi phạm, không hề có mức “cho phép” nào ở giữa.

Mức xử phạt cũng không hề nhẹ. Với ô tô, người vi phạm nồng độ cồn có thể bị phạt tiền tối đa khoảng 30-40 triệu đồng, đồng thời bị tước giấy phép lái xe đến 22-24 tháng. Với xe máy, mức phạt tiền tối đa khoảng 6-8 triệu đồng. Một ly tưởng chừng vô hại có thể khiến bạn mất quyền lái xe trong gần hai năm, chưa kể thời gian đi lại bị đảo lộn và rủi ro tai nạn kéo theo.

Những tình huống “chỉ một ly” dễ khiến người ta lơ là nhất

Trên thực tế, hiếm ai chủ động quyết định uống say rồi lái xe. Rủi ro thường đến từ những tình huống tưởng như vô hại:

• Tiệc công ty, đối tác hoặc sếp mời nâng ly chúc mừng - từ chối thì ngại, mà nghĩ bụng “một ly xã giao thì không sao”.
• Ghé dự đám cưới bạn thân, chỉ định uống một ly chúc phúc cô dâu chú rể rồi về sớm.
• Bữa tối với khách hàng, cụng ly đúng phép lịch sự rồi vẫn tự tin tự lái xe về.
• Sắp về đến nhà, nghĩ “đoạn đường quen thuộc, chạy chậm một chút là được”.

Điểm chung của những tình huống này là người trong cuộc không hề có ý định “nhậu”, nên hoàn toàn không chuẩn bị phương án về nhà an toàn. Đến khi ly rượu, ly bia đã vào người, quyết định lái xe hay không lại được đưa ra trong lúc ít tỉnh táo nhất để cân nhắc.

Thay vì chờ xem “có say không”, hãy quyết định trước ly đầu tiên

Cách hiệu quả nhất để tránh rơi vào bẫy “chỉ một ly” là không để bản thân phải tự đánh giá tình trạng của chính mình sau khi đã uống. Một vài nguyên tắc đơn giản có thể áp dụng ngay:

• Trước khi đến buổi tiệc có rượu bia, xác định sẵn cách về: đi cùng người không uống, hoặc chuẩn bị phương án gọi xe, gọi lái hộ.
• Ngay khi vừa nâng ly đầu tiên, nếu biết buổi tiệc còn kéo dài và khả năng sẽ uống thêm, nên đặt lái hộ ngay lúc đó thay vì chờ đến cuối buổi mới quyết định khi đầu óc đã kém tỉnh táo hơn.
• Ngay cả khi chỉ định “uống một ly rồi về”, vẫn nên chủ động gọi lái hộ hoặc taxi, vì trên thực tế không ít buổi tiệc không dừng lại đúng như dự tính ban đầu.
• Nếu có thể, cứ để xe lại nơi đỗ và quay lại lấy vào hôm sau - an toàn hơn nhiều so với việc cố lái về ngay trong đêm.

Cách đơn giản nhất để không phải tự cân nhắc trong lúc đã có men rượu là chuẩn bị sẵn phương án từ trước: mở ứng dụng và tải ứng dụng LáiHộ để có tài xế lái thay sẵn sàng ngay khi bạn cần, thay vì để bản thân đứng trước quyết định khó khăn lúc nửa đêm. Nếu vẫn còn phân vân nên chọn lái hộ hay các phương án khác để về nhà an toàn, bạn có thể tham khảo thêm trong các bài viết khác ở chuyên mục An toàn.

Kết luận

“Chỉ một ly” không phải là một mức độ an toàn được pháp luật hay cơ thể bạn công nhận. Nó chỉ là một cách nói giúp chúng ta cảm thấy dễ chịu hơn khi quyết định cầm lái. Nồng độ cồn bằng 0 là quy định áp dụng cho mọi trường hợp, còn phản xạ và khả năng phán đoán thì có thể bị ảnh hưởng ngay từ ngụm đầu tiên mà bạn không hề cảm nhận được. Quyết định khôn ngoan nhất không phải là chờ xem mình có say hay không, mà là chuẩn bị sẵn phương án về nhà an toàn trước khi ly rượu đầu tiên được rót ra.