Nồng Độ Cồn Dưới Mức Tối Thiểu Có Bị Phạt Không?

Nhiều người vẫn nghĩ rằng chỉ cần uống "một chút", nồng độ cồn còn thấp thì sẽ không sao, cảnh sát giao thông sẽ bỏ qua. Đây là một trong những hiểu lầm phổ biến và tốn kém nhất khi tham gia giao thông tại Việt Nam. Vậy nồng độ cồn dưới mức tối thiểu có thực sự tồn tại một "vùng an toàn" nào không, hay chỉ cần có cồn là đã vi phạm?

Khái niệm mức tối thiểu không tồn tại trong luật Việt Nam

Ở nhiều quốc gia, luật giao thông quy định một ngưỡng nồng độ cồn trong máu mà dưới mức đó tài xế vẫn được phép lái xe. Chính vì tiếp xúc với thông tin này qua mạng xã hội hoặc kinh nghiệm ở nước ngoài, không ít người Việt lầm tưởng rằng trong nước cũng có một hạn mức tương tự, và chỉ cần uống ít, nồng độ cồn còn thấp thì sẽ được bỏ qua.

Trên thực tế, Việt Nam không áp dụng bất kỳ ngưỡng miễn trừ nào cho người lái xe. Theo Nghị định 100/2019/NĐ-CP, được sửa đổi bổ sung bởi Nghị định 123/2021/NĐ-CP, chỉ cần máy đo phát hiện có nồng độ cồn trong hơi thở hoặc trong máu, dù là con số nhỏ nhất mà thiết bị có thể ghi nhận, người điều khiển phương tiện đã được xác định là vi phạm. Nói cách khác, khái niệm nồng độ cồn dưới mức tối thiểu theo hướng có một ngưỡng an toàn được phép là không có căn cứ pháp lý ở Việt Nam.

Vì sao pháp luật chọn quy định bằng 0

Quy định nồng độ cồn bằng 0 được xây dựng dựa trên thực tế rằng ngay cả một lượng cồn nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng phản xạ, phán đoán khoảng cách và tốc độ xử lý tình huống của người lái xe. Nếu đặt ra một ngưỡng được phép, việc xác định vi phạm sẽ trở nên phức tạp, dễ gây tranh cãi giữa người vi phạm và lực lượng chức năng, đồng thời khó áp dụng thống nhất trên cả nước.

Chọn mức bằng 0 giúp việc kiểm tra trở nên đơn giản và rõ ràng: chỉ cần dùng máy đo nồng độ cồn qua hơi thở, kết quả hiện số khác 0 là đã đủ căn cứ lập biên bản. Cách tiếp cận này cũng tạo ra một thông điệp thống nhất và dễ nhớ cho toàn xã hội, đó là đã uống rượu bia thì không lái xe, bất kể uống ít hay nhiều, bất kể cảm thấy tỉnh táo hay không.

Mức phạt áp dụng ra sao khi nồng độ cồn ở mức thấp

Đối với người điều khiển ô tô

Ngay cả khi kết quả đo chỉ ở mức thấp nhất trong thang đo, tài xế ô tô vẫn bị lập biên bản và xử phạt theo khung phạt thấp nhất trong các mức phạt tăng dần của Nghị định 100. Mức phạt sẽ tăng theo nồng độ cồn đo được, và ở khung cao nhất có thể lên tới khoảng 30-40 triệu đồng, kèm theo tước quyền sử dụng giấy phép lái xe tới 22-24 tháng.

Đối với người điều khiển xe máy

Xe máy cũng bị xử lý theo nguyên tắc tương tự, chia thành nhiều khung phạt tùy theo nồng độ cồn đo được. Ở khung phạt cao nhất, mức tiền phạt có thể lên đến 6-8 triệu đồng, cộng thêm việc bị tước giấy phép lái xe trong một khoảng thời gian nhất định.

Điểm mấu chốt cần nhớ là dù kết quả đo rơi vào khung thấp nhất, tức là lượng cồn trong người rất nhỏ, người vi phạm vẫn bị xử phạt, chỉ khác là mức tiền phạt và thời hạn tước bằng lái sẽ nhẹ hơn so với khung cao nhất. Không có trường hợp nào được miễn xử phạt chỉ vì nồng độ cồn đo được ở mức thấp.

Những tình huống khiến nồng độ cồn vô tình xuất hiện

Không phải lúc nào nồng độ cồn thấp cũng đến từ việc chủ động uống rượu bia ngay trước khi lái xe. Một số tình huống phổ biến khiến máy đo ghi nhận cồn ở mức rất nhỏ gồm:

• Uống nốt ly rượu, ly bia còn sót lại từ tối hôm trước mà cơ thể chưa kịp đào thải hết lượng cồn đã hấp thụ.
• Cơ thể mỗi người chuyển hóa cồn với tốc độ khác nhau, nên cảm giác tỉnh táo vào buổi sáng không đồng nghĩa với việc nồng độ cồn đã về 0.
• Sử dụng một số loại thực phẩm hoặc thuốc có chứa cồn ngay trước khi cầm lái mà không để ý kỹ thành phần.

Bạn có thể tìm hiểu thêm về những trường hợp cụ thể dễ gây hiểu lầm này trong bài viết khác ở chuyên mục Pháp luật. Vì máy đo không phân biệt được nguồn gốc của cồn, hậu quả pháp lý vẫn áp dụng như bình thường trong mọi trường hợp. Cách an toàn nhất là chủ động tránh mọi nguồn cồn, dù nhỏ, trước khi lái xe.

Không có mức nồng độ cồn nào được xem là an toàn để lái xe tại Việt Nam. Chỉ cần máy đo hiển thị con số khác 0, bạn đã ở trong diện bị xử phạt.

Làm sao để tránh rủi ro khi đã uống rượu bia

Thay vì tự đoán xem cơ thể đã hết cồn hay chưa, điều gần như không thể xác định chính xác nếu không có máy đo chuyên dụng, cách chắc chắn và an toàn nhất là không tự lái xe sau khi đã uống rượu bia, dù chỉ một ly. Một vài nguyên tắc thực tế bạn có thể áp dụng:

• Nếu đã uống, hãy để xe lại nơi an toàn và tìm phương án di chuyển khác, thay vì tự lái dù cảm thấy bản thân vẫn tỉnh táo.
• Không dựa vào cảm giác chủ quan để đánh giá mình còn cồn hay không, vì nồng độ cồn trong máu và cảm giác tỉnh táo không phải lúc nào cũng đi cùng nhau.
• Chuẩn bị sẵn phương án gọi tài xế lái hộ trước khi đi nhậu, để không phải loay hoay tìm cách về nhà lúc đã ngà ngà say.
• Nếu sáng hôm sau vẫn còn cảm giác uể oải sau một buổi tối uống nhiều, hãy cân nhắc kỹ trước khi tự lái xe đi làm, thay vì chủ quan cho rằng qua đêm là đã an toàn.

Đây cũng là lý do dịch vụ lái hộ ngày càng được nhiều người lựa chọn sau các buổi tiệc, liên hoan hay gặp gỡ đối tác. Thay vì mạo hiểm tự lái với nồng độ cồn dù thấp, bạn chỉ cần tải ứng dụng LáiHộ để đặt tài xế chuyên nghiệp đến tận nơi, đưa cả người và xe về nhà an toàn, tránh rủi ro bị xử phạt hoặc gây tai nạn đáng tiếc.

Kết luận

Câu trả lời cho câu hỏi nồng độ cồn dưới mức tối thiểu có bị phạt không là có, vì Việt Nam không công nhận bất kỳ ngưỡng nồng độ cồn nào được phép khi lái xe. Chỉ cần máy đo phát hiện có cồn trong hơi thở hoặc trong máu, người điều khiển phương tiện đã vi phạm và bị xử phạt theo Nghị định 100/2019/NĐ-CP, sửa đổi bổ sung bởi Nghị định 123/2021/NĐ-CP. Để tránh rủi ro pháp lý và đảm bảo an toàn cho chính mình cũng như những người xung quanh, cách tốt nhất vẫn là không lái xe sau khi đã uống rượu bia, dù ít hay nhiều, và chủ động tìm phương án di chuyển thay thế khi cần.